Bir kişinin vefatıyla birlikte yalnızca malvarlığı değil; kredi borçları, banka borçları, icra dosyaları, vergi yükümlülükleri ve diğer borçlar da mirasçılara geçebilir. Özellikle borca batık tereke durumlarında mirasçılar, farkında olmadan ciddi mali sorumluluklarla karşı karşıya kalabilmektedir.

Türk Medeni Kanunu’na göre mirasçılar, belirli şartlar altında mirası reddederek bu borçlardan korunabilir. Ancak mirasın reddi belirli süre ve usullere tabidir. Sürenin kaçırılması veya terekeye ilişkin bazı işlemlerin yapılması, mirasın örtülü şekilde kabul edildiği sonucunu doğurabilir.

Bu yazıda:

• Mirasın reddi şartları,
• 3 aylık hak düşürücü süre,
• Hükmi ret,
• Ret hakkını düşüren işlemler,
• Mirasın reddinin altsoya ve eşe etkisi,
• SGK haklarının durumu,
• Ret yapılmazsa ortaya çıkabilecek riskler

sade ve uygulamaya dönük şekilde açıklanmaktadır.

---

Mirasın Reddi Nedir? (TMK m. 605)

Mirasın reddi; yasal veya atanmış mirasçının, miras bırakanın hak ve borçlarını kabul etmemesidir.

Ret geçerli olduğunda mirasçı, miras bırakanın ölümünden önce ölmüş gibi değerlendirilir; yani mirasçılık sıfatı geçmişe etkili şekilde sona erer.

Türk Medeni Kanunu’na göre:

• Yasal mirasçılar,
• Vasiyetname ile atanmış mirasçılar

mirası reddedebilir.

📌 Miras bırakan ölüm tarihinde açıkça borca batık ise bazı durumlarda miras ayrıca bir işleme gerek olmaksızın reddedilmiş sayılabilir. Buna uygulamada “hükmi ret” denilmektedir.

---

Mirasın Reddi Süresi Ne Kadardır? (3 Ay Kuralı)

Mirasın reddi süresi:

➡ Ölümün öğrenildiği tarihten itibaren 3 aydır.

Atanmış mirasçılar açısından bu süre, mirasçılığın kendilerine bildirildiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

Bu süre hak düşürücü niteliktedir.

Süre içinde ret beyanında bulunulmazsa miras kabul edilmiş sayılır ve mirasçı, murisin borçlarından kişisel malvarlığıyla sorumlu hale gelebilir.

3 ay içinde reddi miras yapılmazsa ne olur?
Süre geçtikten sonra miras kural olarak kabul edilmiş sayılır. Alacaklılar mirasçılara karşı icra takibi başlatabilir ve borçların mirasçının kişisel malvarlığından tahsili gündeme gelebilir.

Ancak bu duurmun istisnası mevcuttur. İstisna hallerin bulunması halinde Sulh Hukuk Hakimi ret süresini uzatabilir.

---

Mirasın Reddi Nasıl Yapılır? (TMK m. 609)

Mirasın reddi:

• Miras bırakanın son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesine,
• Yazılı veya sözlü beyanla,
• Kayıtsız ve şartsız şekilde yapılır.

Mirasın yalnızca bir kısmının reddi mümkün değildir. Ret beyanı mirasın tamamına ilişkindir.

---

Hükmi Ret Nedir? (Borca Batık Tereke)

Miras bırakanın ölüm tarihi itibarıyla açıkça borca batık olduğu anlaşılıyorsa miras bazı durumlarda otomatik olarak reddedilmiş sayılır. Buna “hükmi ret” denilmektedir.

Hükmi ret:

• 3 aylık süreye tabi değildir,
• Her zaman ileri sürülebilir,
• Ayrıca ret beyanı yapılmasa dahi savunma olarak kullanılabilir.

Ancak uygulamada ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önüne geçebilmek için mahkemeden hükmi ret tespiti talep edilmesi önem taşımaktadır.

---

En Büyük Risk: Farkında Olmadan Mirası Kabul Etmek (TMK m. 610)

Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlardan biri, mirasçıların farkında olmadan mirası kabul anlamına gelebilecek işlemler yapmasıdır.

Türk Medeni Kanunu’nun 610. maddesine göre terekeye ilişkin olağan yönetim sınırını aşan bazı işlemler, ret hakkının kaybedilmesine neden olabilir.

Ret Hakkını Düşürebilecek İşlemler

Tereke malları üzerinde tasarruf işlemleri

• Miras mallarını kullanmak,
• Tereke mallarını satmak veya devretmek,
• Şirket hisselerini devralmak,
• Miras payını devretmek,
• Tapuda kayıtlı olmayan taşınmazı kendi adına tescil ettirmek,
• Tereke mallarından kişisel yarar sağlamak,
• Murisin para, altın veya değerli mallarını almak ya da saklamak

ret hakkının kaybedilmesine neden olabilir.

Hukuki işlemler

Aşağıdaki işlemler de uygulamada mirasın örtülü kabulü kapsamında değerlendirilebilmektedir:

• Mirasçılık davası açmak,
• Miras sebebiyle istihkak davası açmak,
• Tenkis davası açmak,
• Ölüme bağlı tasarrufların iptalini istemek,
• Taşınmazlara açıklayıcı tescil yaptırmak,
• Paylaşma isteminde bulunmak,
• Vasiyet borcunu ifa etmek,
• Murisin borçlarını yapılandırarak ödemek

Özellikle terekeye ait para, ziynet eşyası, araç, şirket hissesi veya değerli malların sahiplenilmesi uygulamada ciddi uyuşmazlıklara neden olmaktadır.

Ancak tereke malının gizlenmesi veya sahiplenilmesinin ret hakkını düşürmesi için:

• kişinin malın terekeye ait olduğunu bilmesi,
• kasıtlı hareket etmesi,
• söz konusu malın ekonomik olarak önemli değerde olması

aranmaktadır.

---

Mirasın Reddi Halinde Miras Kime Geçer?

En Yakın Yasal Mirasçıların Tamamı Reddederse

En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.

Bu durumda:

• tereke malları paraya çevrilir,
• borçlar ödenir,
• kalan bir değer varsa sanki ret yokmuş gibi reddeden mirasçılar arasında paylaştırılır.

 Bu halde miras doğrudan torunlara veya sonraki zümreye geçmez.

---

Altsoyun Tamamı Mirası Reddederse

Birinci zümrede yer alan altsoyun tamamının mirası reddetmesi halinde mirasın tamamı sağ kalan eşe geçebilir.

Eş de mirası reddederse veya eş bulunmuyorsa tereke resmi tasfiyeye tabi tutulur.

Uygulamada mirasın sonraki mirasçılara geçişi konusunda uyuşmazlıklar ortaya çıkabilmektedir. Bu nedenle somut olayın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

---

Ret Türüne Göre Sonuçlar

---

Sonra Gelen Mirasçılar Lehine Ret (TMK m. 614)

Kanunda yer alan özel bir düzenlemeye göre mirasçılar, mirası reddederken kendilerinden sonra gelen mirasçılara mirası kabul edip etmeyeceklerinin sorulmasını isteyebilir.

Bu durumda sulh hâkimi ret beyanını sonraki mirasçılara bildirir.

Sonraki mirasçılar:

• 1 ay içinde kabul beyanında bulunmazsa,
• mirası reddetmiş sayılır.

Bunun üzerine tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilir ve tasfiyeden kalan değerler önce gelen mirasçılara verilir.

---

Babamın Mirasını İstemiyorum — Ne Yapmalıyım?

Babanızın veya yakınınızın borçları malvarlığından fazlaysa ölümün öğrenildiği tarihten itibaren 3 ay içinde Sulh Hukuk Mahkemesine başvurulması gerekir.

Bu süreçte:

• tereke mallarına müdahale edilmemesi,
• para veya değerli eşya alınmaması,
• taşınmaz işlemleri yapılmaması,
• borç yapılandırmasına girilmemesi

önem taşır.

Aksi halde ret hakkı kaybedilebilir.

---

Reddi Miras Yaptım — Borçlar Ne Olacak?

Geçerli bir ret beyanı sonrasında:

• mirasçı murisin borçlarından kişisel malvarlığıyla sorumlu olmaz,
• borçlar yalnızca tereke mallarından karşılanır,
• tereke borçları karşılamaya yetmezse kalan kısım mirasçıya geçmez.

Ancak bazı durumlarda miras bırakanın ölümünden önce yapılan devir işlemleri nedeniyle sınırlı sorumluluk gündeme gelebilir.

---

Mirasın Reddi Sosyal Güvenlik Haklarını Etkiler mi?

Hayır.

Ölüm aylığı, dul-yetim aylığı ve bazı sosyal güvenlik ödemeleri terekeye dahil değildir. Bu haklar doğrudan sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanır.

Bu nedenle:

• mirasın reddedilmesi ölüm aylığı alınmasına engel olmaz,
• SGK haklarının talep edilmesi de mirasın kabulü anlamına gelmez.

Yargıtay kararlarında da emekli ikramiyesi ve bazı sosyal güvenlik ödemelerinin her durumda terekeye dahil olmadığı kabul edilmektedir.

Ancak murisin ölümünden önce hak kazanılmış ve terekeye dahil hale gelmiş bazı alacaklar bakımından farklı değerlendirmeler yapılabilmektedir.

Özellikle:

• kıdem tazminatı,
• alınmış emekli ikramiyesi,
• terekeye dahil olmuş alacaklar

bakımından dikkatli hareket edilmelidir.

Yargıtay uygulamasında bazı durumlarda kıdem tazminatının alınması, mirasın örtülü kabulü kapsamında değerlendirilmiştir.

---

Mirasın Reddi Dilekçesi Örneği

T.C. ………. NÖBETÇİ SULH HUKUK MAHKEMESİ’NE
(Miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesi)

DAVACILAR :
Ad Soyad – T.C. Kimlik No – Adres

VEKİLİ :
Av. Ad Soyad – Baro Sicil No – Adres

KARŞI TARAF :
Hasımsız

KONU :
Mirasın kayıtsız ve şartsız reddi beyanımızın tespiti ve tescili talebidir.

AÇIKLAMALAR

1- Müvekkillerimin / davacıların murisi ………………… (T.C. Kimlik No: ……………) …/…/…… tarihinde vefat etmiştir.

2- Murisin vefatı üzerine davacılar yasal mirasçı sıfatını kazanmıştır.

3- Murise ait terekenin borç ve yükümlülükleri nedeniyle davacılar mirası kabul etmek istememektedir.

4- Türk Medeni Kanunu’nun 605 ve devamı maddeleri uyarınca muristen kalan mirası kayıtsız ve şartsız olarak reddetmekteyiz.

5- Ret beyanı yasal süresi içerisinde yapılmakta olup mirasın kabulü anlamına gelebilecek herhangi bir işlem gerçekleştirilmemiştir.

HUKUKİ NEDENLER

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 605 ve devamı, HMK ve ilgili sair mevzuat.

DELİLLER

• Nüfus kayıt örneği
• Ölüm belgesi
• Veraset ilamı (varsa)
• Vekaletname (varsa)
• Her türlü yasal delil

SONUÇ VE TALEP

Yukarıda arz edilen nedenlerle; muris …………………’den kalan mirası davacıların kayıtsız ve şartsız olarak reddettiğinin tespitine ve ret beyanının tesciline karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.

Tarih
Davacılar / Davacı Vekili
İmza

---

Sık Sorulan Sorular

Mirasın reddi kaç ay içinde yapılmalıdır?

Ölümün öğrenilmesinden itibaren 3 ay içinde yapılmalıdır.

E-devlet üzerinden mirasın reddi yapılabilir mi?

Hayır. Sulh Hukuk Mahkemesine başvuru gerekir.

Mirası reddeden kişi borçlardan sorumlu olur mu?

Kural olarak kişisel malvarlığıyla sorumlu olmaz.

Ölüm aylığı almak mirası kabul anlamına gelir mi?

Hayır. Sosyal güvenlik hakları terekeye dahil değildir.

Miras reddedilince borç çocuklara geçer mi?

Her somut olay ayrı değerlendirilir. Özellikle en yakın mirasçıların tamamının reddi halinde resmi tasfiye gündeme gelir.

---

Neden Avukatla Takip Edilmelidir?

Mirasın reddi sürecinde:

• süre hesabının yanlış yapılması,
• tereke işlemleri nedeniyle ret hakkının kaybedilmesi,
• hükmi ret savunmasının hatalı yürütülmesi,
• resmi tasfiye süreçlerinin yanlış değerlendirilmesi,
• SGK ve tereke ayrımının karıştırılması

ciddi hak kayıplarına neden olabilir.

Bu nedenle özellikle borca batık tereke durumlarında sürecin hukuki destekle yürütülmesi önem taşımaktadır.

---

Hukuki Destek

Av. Betül Demireller Güzel
Nazilli / Aydın — Türkiye genelinde miras hukuku danışmanlığı