Trafik kazasında ne kadar tazminat alınacağı tek bir oranla belirlenmez. Kalıcı sakatlık (maluliyet) tazminatı hesaplanırken maluliyet oranı, kazazedenin yaşı ve bakiye ömrü, geliri, kusur oranı ve bilirkişilerin kullandığı aktüerya hesaplama esasları birlikte değerlendirilir. Bu yazıda trafik kazası tazminat hesaplama mantığını, varsayımsal bir örnekle ve sınırlarını belirterek anlatıyoruz.
Trafik kazaları sonrasında meydana gelen yaralanmalar yalnızca tedavi sürecini değil, kişinin çalışma hayatını, günlük yaşamını ve ekonomik geleceğini de etkileyebilmektedir. Özellikle kalıcı sakatlığa yol açan yaralanmalarda, zarar gören kişinin sürekli iş göremezlik nedeniyle tazminat talep etme hakkı doğabilmektedir.
Peki trafik kazası sonrası sakatlık tazminatı nedir? Hangi yaralanmalar tazminat hakkı doğurur? Kırık olması halinde tazminat alınabilir mi? Bu yazımızda trafik kazalarından kaynaklanan sakatlık tazminatı sürecini ele alacağız.
Trafik Kazası Sonrası Sakatlık Tazminatı Nedir?
Sakatlık tazminatı, trafik kazası nedeniyle kişinin vücut bütünlüğünde kalıcı bir zarar meydana gelmesi halinde talep edilebilen sürekli iş göremezlik tazminatıdır.
Geçici iş göremezlik zararından farklı olarak, sürekli iş göremezlik zararının hesaplanabilmesi için kişinin aktif olarak çalışıyor olması şart değildir. Zarar gören herhangi bir işte çalışmasa veya düzenli bir gelire sahip olmasa dahi, kalıcı bedensel zarar nedeniyle tazminat hakkı doğabilir.
Trafik kazası nedeniyle bedensel zarar gören kişinin maluliyetinin bulunup bulunmadığı ve maluliyet oranı, üniversite hastaneleri veya Adli Tıp Kurumu tarafından düzenlenen raporlarla belirlenmektedir.
Her Yaralanma Tazminat Hakkı Doğurur Mu?
Hayır.
Trafik kazası sonrasında meydana gelen her yaralanma sakatlık tazminatı hakkı doğurmaz.
Kişinin geçici veya sürekli iş göremezliğinin bulunmaması, kalıcı bir bedensel zararının oluşmaması ya da yaralanmanın çalışma gücünü etkilememesi halinde sürekli iş göremezlik zararından söz edilemez.
Bununla birlikte, kalıcı maluliyet bulunmasa dahi SGK tarafından karşılanmayan tedavi giderleri, yol giderleri ve diğer zarar kalemleri talep edilebilir.
Hangi Yaralanmalar Sakatlık Tazminatına Yol Açabilir?
Yaralanmaların ağırlığı tazminat sürecini doğrudan etkilemektedir.
Hafif Yaralanmalar
Çizikler, yüzeysel kesiler, küçük doku zedelenmeleri ve kısa sürede iyileşen yaralanmalar genellikle hafif yaralanma kapsamında değerlendirilmektedir.
Bu tür yaralanmalarda çoğu zaman kalıcı maluliyet oluşmamakta, ancak geçici iş göremezlik zararları ve tedavi giderleri talep edilebilmektedir.
Orta Düzey Yaralanmalar
Kemik kırıkları, ciddi yumuşak doku yaralanmaları ve sinir hasarları orta düzey yaralanmalar arasında yer almaktadır.
Bu yaralanmalarda mağdur hem geçici iş göremezlik tazminatı hem de belirli şartlarda kalıcı maluliyet tazminatı talep edebilir.
Ağır Yaralanmalar
Felç, uzuv kaybı, ağır kafa travmaları, omurga yaralanmaları ve organ kayıpları ağır yaralanma kapsamında değerlendirilmektedir.
Bu durumlarda yüksek oranlı maluliyet tespit edilmesi ve buna bağlı olarak ciddi miktarda tazminat hakkı doğması mümkündür.
Sakatlık tazminatına konu olabilecek yaralanmalara örnek olarak;
- Kol kırıkları,
- Bacak kırıkları,
- Kalça kırıkları,
- Omurga yaralanmaları,
- Beyin travmaları,
- Hareket kısıtlılıkları,
gösterilebilir.
Her Kırık İçin Tazminat Alınır Mı?
Hayır.
Her kemik kırığı otomatik olarak sakatlık tazminatı hakkı doğurmaz.
Önemli olan husus, kırığın kişide kalıcı bir fonksiyon kaybına veya hareket kısıtlılığına yol açıp açmadığıdır.
Örneğin;
- Hatalı kaynayan kırıklar,
- Eklem hareket kısıtlılığı oluşturan kırıklar,
- Sinir hasarına yol açan kırıklar,
- Uzun süreli iş gücü kaybına neden olan kırıklar
maluliyet değerlendirmesine konu olabilir.
Kalıcı iş gücü kaybının belirlenebilmesi için genellikle tedavi sürecinin tamamlanması ve sağlık kurulu raporu alınması gerekmektedir.
Sakatlık Tazminatını Kimler Talep Edebilir?
Trafik kazası nedeniyle bedensel zarar gören herkes belirli şartların oluşması halinde sakatlık tazminatı talep edebilir.
Bu kapsamda;
- Araç sürücüleri,
- Yolcular,
- Yayalar,
- Bisiklet sürücüleri,
- Motosiklet sürücüleri
kalıcı maluliyet oluşması halinde tazminat talep edebilirler.
Özellikle yolcular bakımından kusur tartışması çoğu zaman bulunmadığından tazminat süreci daha kolay ilerleyebilmektedir.
Sağlık Kurulu Raporu Şart Mıdır?
Evet.
Sakatlık tazminatı talep edilebilmesi için kişinin maluliyet oranının belirlenmesi gerekmektedir.
Bu oran genellikle;
- Üniversite hastaneleri,
- Eğitim ve araştırma hastaneleri,
- Adli Tıp Kurumu
tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporları ile tespit edilmektedir.
Tazminat hesabında esas alınacak temel belge maluliyet raporudur.
Maluliyet Oranı Nedir?
Maluliyet oranı, trafik kazası nedeniyle kişinin vücut fonksiyonlarında meydana gelen kalıcı kaybın yüzdelik olarak ifade edilmesidir.
Örneğin kişide;
- %3,
- %5,
- %10,
- %20
oranında maluliyet tespit edilebilir.
Ancak tazminat hesabında yalnızca bu oran dikkate alınmaz. Yaş, gelir, meslek ve kusur oranı da ayrıca değerlendirilir.
Bu nedenle aynı maluliyet oranına sahip iki kişi farklı miktarlarda tazminat alabilmektedir.
Trafik Kazasında Sakatlık Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Trafik kazası tazminatı hesaplanırken birçok unsur birlikte değerlendirilmektedir.
Yaş
Tazminat hesaplamalarında bakiye ömür hesabı yapılmaktadır. Bu nedenle genç yaşta malul kalan kişiler ile ileri yaşta malul kalan kişiler aynı oranda maluliyete sahip olsalar bile farklı miktarlarda tazminat alabilirler.
Kusur Oranı
Tazminat ancak karşı tarafın kusurlu olduğu ölçüde talep edilebilir. Bu nedenle kusur raporları tazminat miktarını doğrudan etkilemektedir.
Maluliyet Oranı
Üniversite hastanesi veya Adli Tıp Kurumu tarafından belirlenen maluliyet oranı, tazminat hesabında dikkate alınan en önemli unsurlardan biridir.
Gelir ve Meslek
Kişinin elde ettiği gelir ve yaptığı meslek de hesaplamada dikkate alınmaktadır. Gelirini belgeleyebilen kişiler bakımından gerçek gelir esas alınırken, bazı durumlarda asgari ücret üzerinden değerlendirme yapılabilmektedir.
Aktüeryal Hesaplama Esasları
Sürekli iş göremezlik zararı, gelecekte yıllar içinde doğacak kaybın bugüne indirilmesiyle hesaplanır. Bilirkişiler bunun için yargı uygulamasında kabul gören bir yaşam tablosunu (bakiye ömür) ve teknik faiz oranını kullanır. Hangi tablonun ve hangi teknik faizin uygulanacağı, dosyanın niteliğine ve yargı uygulamasına göre değişebilir. Bu nedenle aynı verilerle farklı bilirkişi raporlarında farklı tutarlar çıkabilir.
Örnek Hesaplama: Maluliyet Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Aşağıdaki örnek tamamen varsayımsaldır; yalnızca hesaplama mantığını göstermek için hazırlanmıştır. Bu bir tazminat tahmini, vaat veya bilirkişi raporu değildir ve yazıda bir hesaplama aracı bulunmamaktadır.
Varsayımlar
- Kazazedenin belgelenmiş yıllık net geliri: 360.000 TL (aylık 30.000 TL)
- Sağlık kurulu raporuyla belirlenmiş kalıcı maluliyet oranı: %10
- Kazazedenin kusuru: %25 (karşı tarafın kusuru %75)
- Bilirkişinin yaşam tablosu ve teknik faize göre bulduğu bakiye ömür katsayısı: 20 (varsayım; gerçek katsayı yaşa, tabloya ve teknik faize göre değişir)
Yöntem
Yıllık gelir × maluliyet oranı × bakiye ömür katsayısı = kusur indirimi öncesi zarar.
- 360.000 × 0,10 × 20 = 720.000 TL
- Kusur indirimi: 720.000 × 0,75 = 540.000 TL
Örneğin Sınırları
- Gerçek davada SGK’nın bağladığı gelir ve ödemeler, aktüeryal indirimler, pasif dönem, çalışma gücü kaybı oranı ve gelir artışı gibi unsurlar da hesaba girebilir; sonuç bu örnekten önemli ölçüde farklı olabilir.
- Sigorta şirketinin sorumluluğu, kaza tarihinde geçerli poliçe limitiyle sınırlıdır; limiti aşan kısım için sürücü ve araç işleteni gibi diğer sorumlulara başvurulabilir.
- Maluliyet oranı tek başına tazminat tutarını belirlemez; aynı oran farklı yaş, gelir ve kusur durumlarında çok farklı tutarlara karşılık gelir.
- Tedavi, bakıcı, geçici iş göremezlik ve manevi tazminat gibi diğer kalemler bu örneğe dahil değildir.
Kesin tutar ancak maluliyet raporu, kusur raporu ve gelir belgeleri üzerinden yapılacak bilirkişi hesabıyla belirlenebilir.
Ev Hanımları Tazminat Alabilir Mi?
Evet.
Ev hanımlarının da trafik kazası nedeniyle oluşan kalıcı maluliyetleri için tazminat talep etme hakkı bulunmaktadır.
Uygulamada ev hanımlarının zararları hesaplanırken asgari ücret düzeyinde bir gelir kabul edilerek hesaplama yapılabilmektedir.
Çalışmayan Kişiler Tazminat Alabilir Mi?
Evet.
Kaza tarihinde işsiz olan kişiler de sakatlık tazminatı talep edebilirler.
Bu kişiler bakımından da hesaplama yapılırken çoğu zaman asgari ücret esas alınmaktadır.
Motosiklet Kazalarında Sakatlık Tazminatı
Motosiklet kazaları, kalıcı sakatlık riskinin en yüksek olduğu trafik kazaları arasında yer almaktadır.
Özellikle kol ve bacak kırıkları, omurga yaralanmaları, sinir hasarları ve hareket kısıtlılıkları motosiklet kazalarında sık görülmektedir.
Motosiklet sürücüsünün kusursuz veya kısmen kusurlu olması halinde meydana gelen maluliyet nedeniyle tazminat talep etmesi mümkündür.
Bakıcı Gideri Talep Edilebilir Mi?
Evet.
Ağır yaralanmalar nedeniyle kişinin günlük ihtiyaçlarını tek başına karşılayamaması halinde bakıcı giderleri de tazminat kapsamında talep edilebilir.
Özellikle felç, omurga yaralanmaları ve uzun süreli yatağa bağımlılık durumlarında bakıcı gideri önemli bir zarar kalemi oluşturmaktadır.
Sigorta Şirketi Kaç Günde Öder?
Sakatlık tazminatı talep etmek isteyen kişinin ilk olarak sigorta şirketine başvurması gerekmektedir.
Bu başvuru dava şartı niteliğindedir. Sigorta şirketine başvurulmadan doğrudan dava açılması halinde davanın usulden reddi söz konusu olabilir.
Sigorta şirketi başvuruyu aldıktan sonra yasal süre içerisinde değerlendirme yapmak zorundadır.
Sigorta Eksik Ödeme Yaparsa Ne Yapılabilir?
Sigorta şirketinin eksik ödeme yapması veya talebi reddetmesi halinde;
- Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir,
- Dava açılabilir.
Ancak sigorta şirketi ile yapılan anlaşmalarda tüm haklardan feragat edildiğine ilişkin hükümler bulunup bulunmadığı dikkatle incelenmelidir.
Zamanaşımı Süresi
Trafik kazalarından kaynaklanan tazminat davalarında genel kural olarak;
- Zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl,
- Her hâlde kazanın meydana geldiği tarihten itibaren 10 yıl
içerisinde dava açılması gerekmektedir.
Ancak olay aynı zamanda ceza hukuku anlamında suç teşkil ediyorsa daha uzun ceza zamanaşımı sürelerinin uygulanması da mümkün olabilir.
Sık Sorulan Sorular
Kırık nedeniyle tazminat alınır mı?
Eğer kırık kalıcı bir fonksiyon kaybına veya maluliyete yol açıyorsa tazminat talep edilebilir.
Parmak kırığında tazminat alınır mı?
Parmak kırıkları da kalıcı hareket kısıtlılığı veya fonksiyon kaybı oluşturuyorsa tazminata konu olabilir.
Trafik kazasında engelli raporu almak gerekir mi?
Tazminat hesabı için maluliyet oranının belirlenmesi gerektiğinden sağlık kurulu raporu alınması önem taşımaktadır.
Sigorta şirketi raporu kabul etmezse ne olur?
Bu durumda Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir veya dava açılabilir.
Sonuç
Trafik kazaları sonrasında meydana gelen her yaralanma aynı sonucu doğurmaz. Ancak kemik kırıkları, sinir hasarları, omurga yaralanmaları, hareket kısıtlılıkları ve organ kayıpları gibi durumlarda kalıcı maluliyet nedeniyle önemli miktarda tazminat hakları doğabilmektedir.
Hak kaybı yaşanmaması için sağlık raporlarının doğru şekilde alınması, sigorta başvurusunun eksiksiz yapılması ve sürecin profesyonel şekilde yürütülmesi büyük önem taşımaktadır.
Bir yanıt yazın