Konkordatoda Alacak Bildirimi Nasıl Yapılır? 15 Günlük Süre, Alacak Kaydı ve Alacaklı Hakları

Bir şirketin konkordato ilan etmesi, o şirketten alacağı bulunan kişiler açısından önemli hukuki sonuçlar doğurur. Özellikle ticari mal veya hizmet satışı yapan işletmeler, tedarikçiler, çek ve senet alacaklıları ile cari hesap alacağı bulunan şirketler bakımından konkordato sürecinin yakından takip edilmesi gerekir.

Konkordato ilan eden şirketten alacağı bulunan kişilerin en çok dikkat etmesi gereken konulardan biri, alacakların konkordato komiserliğine bildirilmesidir.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 299. maddesi uyarınca, konkordato komiseri tarafından yapılan ilanla alacaklılar, ilan tarihinden itibaren 15 gün içerisinde alacaklarını bildirmeye davet edilir.

Ancak alacak bildirimi yalnızca bir dilekçenin sunulmasından ibaret değildir. Alacağın miktarı, hukuki dayanağı, varsa faiz ve teminat durumu ile borçlu şirketin kayıtlarında yer alıp almadığı, konkordato sürecindeki hakların korunması bakımından önem taşır.

Peki konkordatoda alacak kaydı nasıl yapılır? Konkordato komiserine hangi belgeler sunulmalıdır? 15 günlük süre kaçırılırsa alacak hakkı sona erer mi? Borçlu şirket bildirilen alacağı kabul etmezse hangi hukuki yollara başvurulabilir?

Bu yazımızda, konkordato sürecinde alacak bildirimi ve alacaklıların hukuki durumunu İcra ve İflas Kanunu hükümleri çerçevesinde ele alıyoruz.

Konkordatoda alacak bildirimi nasıl yapılır?

İcra ve İflas Kanunu’nun 299. maddesine göre alacaklılar, konkordato komiserinin ilanından itibaren 15 gün içinde alacaklarını bildirmeye davet edilir. Başvuru, ilgili ilanda belirtilen usule uygun olarak konkordato komiserliğine yapılır. Alacağın miktarını ve hukuki dayanağını gösteren belgelerin sunulması önemlidir. Süresinde bildirim yapılmaması alacağı kendiliğinden sona erdirmez; ancak alacağı borçlunun bilançosunda kayıtlı olmayan alacaklıların konkordato müzakerelerine katılımını etkileyebilir.

1. Konkordatoda Alacak Bildirimi Nedir?

Konkordato, borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında bulunan borçluların, kanunda öngörülen şartlar çerçevesinde borçlarını yeniden yapılandırabilmelerini sağlayan hukuki bir kurumdur.

Konkordato başvurusu sırasında borçlu, alacaklılarını ve bu kişilere olan borç miktarlarını gösteren bir listeyi mahkemeye sunmakla yükümlüdür.

Ancak borçlunun sunduğu bu liste, her zaman mevcut alacakların tamamını doğru şekilde yansıtmayabilir. Bazı alacaklar listede hiç yer almayabilir, eksik gösterilebilir veya borçlu tarafından kabul edilmeyebilir.

Bu nedenle kanun koyucu, alacaklılara konkordato komiserliğine başvurarak alacaklarını bildirme imkânı tanımıştır.

Konkordatoda alacak bildirimi, alacaklının borçlu şirketten olan alacağını, miktarı ve dayanaklarıyla birlikte konkordato komiserliğine sunmasıdır.

Bu işlem, alacağın konkordato dosyasında değerlendirilmesini ve alacaklının süreç içerisindeki hukuki konumunun belirlenmesini sağlar.

Alacak kaydı özellikle şu konular bakımından önemlidir:

• Borçlu şirketin gerçek borç miktarının belirlenmesi,

• Alacaklılar toplantısına katılım ve oy hakkının değerlendirilmesi,

• Konkordato projesinin kabulünde gerekli çoğunluğun hesaplanması,

• Borçlu tarafından kabul edilmeyen alacakların tespit edilmesi,

• Konkordatonun tasdiki sonrasında alacaklının haklarının korunması.

Dolayısıyla alacak bildirimi, konkordato sürecinin yalnızca şekli bir aşaması değil, alacaklıların haklarını kullanabilmeleri bakımından önemli bir hukuki işlemdir.

2. Konkordatoda Alacak Bildirimi Ne Zaman Yapılır? 15 Günlük Süre Ne Zaman Başlar?

Konkordato sürecinde alacak bildiriminin hukuki dayanağı İİK m. 299’dur.

Bu düzenleme uyarınca konkordato komiseri, alacaklıları ilan yoluyla alacaklarını bildirmeye davet eder.

Alacak bildirim süresi, konkordato komiserinin alacaklılara yönelik ilanının yayımlanmasından itibaren 15 gündür.

Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir ayrım bulunmaktadır.

Konkordato başvurusunun yapılması, mahkemenin geçici mühlet kararı vermesi veya kesin mühlet kararı verilmesi, tek başına İİK m. 299 kapsamında 15 günlük alacak bildirim süresinin başladığı anlamına gelmez.

Alacak bildirimi bakımından esas alınması gereken ilan, konkordato komiserinin alacaklıları alacaklarını bildirmeye davet ettiği ilandır.

Alacak bildirimi ilanı nerede yayımlanır?

İİK m. 288 ve 299 uyarınca alacaklıların bildirime daveti, kanunda öngörülen ilan usulüne göre gerçekleştirilir.

Bu kapsamda ilanlar, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ve Basın İlan Kurumunun resmî ilan portalı üzerinden takip edilebilir.

Ayrıca adresi belli olan alacaklılara ilan suretinin posta yoluyla gönderilmesi öngörülmüştür.

Ancak 15 günlük sürenin başlangıcı, alacaklının kendisine gönderilen postayı teslim aldığı tarih değil, kanunda öngörülen ilan tarihidir.

Bu nedenle konkordato sürecinden haberdar olan alacaklıların yalnızca kendilerine yapılacak posta bildirimini beklememeleri, ilgili ilanları da takip etmeleri önem taşır.

Birden fazla mecrada ilan yapılmışsa somut dosyada hangi ilanın süreyi başlattığı ve son başvuru günü ayrıca kontrol edilmelidir.

3. Konkordato Alacak Kaydı Nasıl Yapılır?

Konkordato ilan eden şirketten alacağı bulunan kişi veya şirketler, konkordato komiserliğine başvurarak alacaklarının kaydedilmesini talep edebilir.

Başvurunun, ilgili konkordato dosyasına ilişkin ilan hükümleri dikkate alınarak hazırlanması gerekir.

Alacak bildirimi yapılırken öncelikle alacağın hangi hukuki ilişkiden doğduğu belirlenmelidir.

Örneğin alacak;

• Ticari mal satışından,

• Hizmet sözleşmesinden,

• Çek veya senetten,

• Cari hesap ilişkisinden,

• Kredi veya ödünç sözleşmesinden,

• Mahkeme kararından,

• İcra takibine konu edilmiş bir borç ilişkisinden

kaynaklanabilir.

Alacağın hukuki niteliğinin doğru belirlenmesi, konkordato sürecinde hangi tutarın ve hangi hakların ileri sürülebileceği bakımından önemlidir.

Konkordato alacak bildirim dilekçesinde hangi bilgiler bulunmalıdır?

Alacak bildirim dilekçesinde genel olarak alacaklının kimlik veya ticaret unvanı bilgileri, adresi, borçlu şirketin unvanı, alacağın hukuki sebebi ve miktarı açıkça belirtilmelidir.

Bunun yanında alacağın doğum tarihi, vadesi, varsa işlemiş faiz, kur farkı, rehin veya diğer teminatlar ile imtiyaz durumu da değerlendirilmelidir.

Özellikle ticari alacaklarda, alacağın yalnızca toplam tutarının belirtilmesi yerine, hangi işlem veya belgelerden kaynaklandığının açıklanması uyuşmazlık riskini azaltır.

Konkordato alacak bildirimi için hangi belgeler gereklidir?

Alacağın niteliğine göre aşağıdaki belgeler başvuruya eklenebilir:

• Faturalar ve e-fatura kayıtları,

• Ticari sözleşmeler,

• Cari hesap ekstreleri ve mutabakat kayıtları,

• Çek ve senetler,

• Banka dekontları ve ödeme kayıtları,

• Teslim irsaliyeleri ve mal teslim belgeleri,

• İcra dosyası kayıtları,

• Mahkeme kararları,

• Rehin, kefalet veya diğer teminat belgeleri.

Bu belgelerin tamamı her başvuru için zorunlu değildir. Önemli olan, ileri sürülen alacağın dayanağını ve miktarını ortaya koyabilecek belgelerin sunulmasıdır.

Alacak bildirimi yapılmış olması, bildirilen tutarın borçlu tarafından kabul edildiği veya alacağın kesinleştiği anlamına gelmez. Bildirimden sonra alacak, borçlu beyanı ve komiser incelemesine konu olur.

4. Konkordato Komiserine Alacak Bildirimi Nasıl Yapılır?

Konkordato komiseri, mahkeme tarafından görevlendirilen ve konkordato sürecinin yürütülmesinde önemli görevler üstlenen kişidir.

Alacak bildirimi aşamasında komiserin görevi, alacaklıların başvurularını değerlendirme sürecine almak, borçlunun beyanını istemek ve ilgili kayıtlar üzerinde inceleme yapmaktır.

Alacaklı, İİK m. 299 kapsamında yapılan ilanda belirtilen usule uygun olarak alacak bildirimini gerçekleştirir.

Bu nedenle başvuru öncesinde ilanda yer alan komiser veya komiser heyeti bilgileri, bildirim adresi, başvuru yöntemi ve süre dikkatle incelenmelidir.

Başvuru yapıldıktan sonra dilekçenin ve eklerinin teslim edildiğini gösteren kayıtların saklanması da önemlidir.

Konkordato komiseri alacağı kabul veya reddedebilir mi?

Bu noktada konkordato komiserinin görevleri ile borçlunun alacak hakkındaki beyanı birbirinden ayrılmalıdır.

İİK m. 300 uyarınca komiser, bildirilen alacaklar hakkında borçluyu açıklamada bulunmaya davet eder. Ardından borçlunun ticari defterleri ve belgeleri üzerinde gerekli incelemeleri yapar.

Komiserin bu incelemesi, alacağın maddi hukuk bakımından kesin olarak mevcut olup olmadığını hükme bağlayan bir yargılama değildir.

Borçlunun alacağı kabul etmemesi halinde alacak çekişmeli hale gelebilir. Çekişmeli alacağın konkordato oylamasında dikkate alınıp alınmayacağı ise kanunda belirtilen usule göre mahkeme tarafından değerlendirilir.

5. Konkordatoda 15 Günlük Alacak Bildirim Süresi Kaçırılırsa Ne Olur?

Konkordato sürecinde alacaklıların en çok merak ettiği sorulardan biri, 15 günlük alacak bildirim süresinin kaçırılması halinde alacağın ortadan kalkıp kalkmayacağıdır.

15 günlük süre içerisinde alacak bildiriminde bulunulmaması, alacağın kendiliğinden sona ermesi anlamına gelmez.

Ancak sürenin kaçırılması, alacaklının konkordato sürecindeki bazı haklarını kullanamamasına neden olabilir.

İİK m. 299 uyarınca, alacağını süresi içerisinde bildirmeyen ve alacağı borçlunun bilançosunda kayıtlı bulunmayan alacaklılar, konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmez.

Bu durum, alacaklılar toplantısına katılım ve konkordato projesinin kabulü için gerekli çoğunluğun hesaplanması bakımından önemlidir.

Alacak bilançoda kayıtlıysa bildirim yapmak zorunlu mudur?

Borçlunun bilançosunda kayıtlı olan alacaklar bakımından, İİK m. 299’da öngörülen bildirimsiz kalmanın yaptırımı aynı şekilde uygulanmaz.

Bununla birlikte alacağın borçlu kayıtlarında yer alması, her zaman doğru tutarda ve doğru hukuki nitelikte kaydedildiği anlamına gelmez.

Örneğin bir tedarikçi şirketin 1.000.000 TL tutarında alacağı bulunmasına rağmen borçlu şirketin kayıtlarında bu tutarın yalnızca 600.000 TL olarak gösterilmiş olması mümkündür.

Böyle bir durumda alacaklının, eksik gösterilen miktarı belgeleriyle birlikte bildirmesi önem taşır.

Bu nedenle alacağın bilançoda kayıtlı olduğu düşünülse dahi, alacak tutarının ve hukuki niteliğinin kontrol edilmesi ve gerektiğinde komiserliğe yazılı başvuru yapılması hak kaybı riskini azaltacaktır.

Alacak bildirimi yapılmadığında alacak tamamen kaybedilir mi?

Hayır.

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 14.12.2021 tarihli, 2021/543 E. ve 2021/1466 K. sayılı kararında da alacak bildiriminin süresinde yapılmamasının alacağı sona erdirmediği; yaptırımın, kanunda belirtilen koşullarda konkordato müzakerelerine ve oy hesabına katılamamak olduğu ifade edilmiştir.

Dolayısıyla alacaklı, konkordato tasdik edildiğinde, alacağı konkordatonun bağlayıcı kapsamına giriyorsa tasdik edilen konkordato şartları çerçevesinde alacağını talep edebilir.

Bununla birlikte, süreyi kaçıran alacaklının somut dosyadaki hukuki durumu ayrıca incelenmelidir.

6. Konkordato Komiserine Bildirilen Alacak Kabul Edilmezse Ne Olur?

Konkordato komiserliğine yapılan alacak bildirimi sonrasında borçlu şirketin ilgili alacak hakkında açıklaması alınır.

Borçlu şirket, bildirilen alacağın tamamını veya bir kısmını kabul etmeyebilir.

Örneğin alacaklı, ticari mal satışından kaynaklanan 750.000 TL alacağı bulunduğunu ileri sürerken borçlu şirket yalnızca 400.000 TL borcu olduğunu beyan edebilir.

Bu durumda taraflar arasında alacağın miktarı yönünden uyuşmazlık ortaya çıkar.

Borçlu tarafından kabul edilmeyen alacak, konkordato süreci bakımından çekişmeli alacak niteliği kazanabilir.

İİK m. 302 uyarınca çekişmeli alacakların konkordato projesinin kabulü için gerekli çoğunluğun hesabına dahil edilip edilmeyeceğine ve hangi oranda dahil edileceğine mahkeme karar verir.

Ancak mahkemenin bu aşamada verdiği karar, alacağın maddi hukuk bakımından kesin olarak mevcut olup olmadığını belirleyen nihai bir hüküm değildir.

Çekişmeli alacak için dava açılabilir mi?

Evet. Çekişmeli alacaklar bakımından genel hükümlere göre dava açılması mümkündür.

Özellikle konkordatonun tasdik edilmesi halinde İİK m. 308/b önem taşır.

Bu madde uyarınca alacakları itiraza uğramış alacaklılar, tasdik kararının ilanından itibaren bir ay içerisinde dava açabilirler.

Ayrıca tasdik kararını veren mahkeme, çekişmeli alacaklara isabet eden payın karar kesinleşinceye kadar bankaya yatırılmasına karar verebilir. Bu hususta kanundaki koşulların ve mahkeme kararının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Dolayısıyla konkordato sürecinde alacağın çekişmeli hale gelmesi, alacaklının hak arama imkânının tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez. Ancak başvurulacak hukuki yol ve sürelerin dikkatle takip edilmesi gerekir.

7. Konkordatoda Alacaklılar Toplantısı ve Oy Hakkı

Alacak bildirimi ve alacakların incelenmesi aşamalarının tamamlanmasının ardından konkordato projesinin alacaklılar tarafından değerlendirilmesi gündeme gelir.

İİK m. 301 uyarınca konkordato komiseri, alacaklıları konkordato projesini müzakere etmek üzere toplantıya davet eder.

Alacaklılar toplantısında borçlunun sunduğu konkordato projesi değerlendirilir ve projeye ilişkin kabul veya ret oyları kullanılır.

Konkordato projesinin kabul edilebilmesi için İİK m. 302’de belirtilen çoğunluklardan birinin sağlanması gerekir.

Buna göre proje;

• Kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını aşan çoğunlukla veya

• Kaydedilmiş alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan çoğunlukla

kabul edilebilir.

Oylamada yalnızca konkordato projesinden etkilenen alacaklılar oy kullanabilir. Kanunda belirtilen imtiyazlı alacaklılar ve borçlunun belirli yakınları ise alacak ve alacaklı çoğunluğunun hesabında dikkate alınmaz.

Rehinle temin edilmiş alacaklar bakımından da teminatın karşılamadığı kısım yönünden özel hesaplama kuralları uygulanır.

Bu nedenle alacağın doğru tutarda ve doğru hukuki nitelikte değerlendirilmesi, alacaklılar toplantısındaki oy ve çoğunluk hesabı bakımından önemlidir.

Alacaklılar toplantısına katılım, alacaklının yalnızca konkordato projesi hakkında görüş bildirmesi anlamına gelmez. Aynı zamanda alacağının hangi şartlarda ödenmesinin öngörüldüğünü değerlendirmesi bakımından da önemli bir aşamadır.

8. Konkordato Tasdik Edilirse Alacaklı Parasını Nasıl Alır?

Konkordato projesinin alacaklılar tarafından kabul edilmesi, tek başına konkordatonun tasdik edildiği anlamına gelmez.

Proje, İİK m. 305’te öngörülen tasdik şartları bakımından mahkeme tarafından incelenir.

Kanuni şartların oluşması halinde mahkeme konkordatonun tasdikine karar verir.

Tasdik edilen konkordato, kanunda öngörülen kapsam dahilindeki alacaklar bakımından bağlayıcı hale gelir.

Böylece alacaklıların alacaklarını hangi vadelerde ve hangi oranlarda tahsil edebilecekleri, tasdik edilen konkordato projesi çerçevesinde belirlenir.

Örneğin konkordato projesinde alacakların belirli bir bölümünün indirilmesi ve kalan kısmının taksitler halinde ödenmesi öngörülmüş olabilir.

Ancak her konkordato projesi aynı ödeme koşullarını içermez. Alacaklı bakımından uygulanacak ödeme planı, tasdik edilen projenin içeriğine ve alacağın hukuki niteliğine göre belirlenir.

Bu nedenle alacaklıların yalnızca alacak kaydı aşamasını değil, konkordato projesinin tasdikini ve tasdik sonrasındaki ödeme yükümlülüklerini de takip etmeleri gerekir.

Tasdik edilen konkordatonun borçlu tarafından yerine getirilmemesi halinde ise İİK m. 308/e kapsamında konkordatonun ilgili alacaklı bakımından feshi gibi hukuki yollar gündeme gelebilir.

9. Konkordato İlan Eden Şirketten Çek, Senet veya Cari Hesap Alacağı Bulunanlar Ne Yapmalı?

Konkordato sürecinde ticari alacaklıların önemli bir bölümü, alacaklarını çek, senet, fatura veya cari hesap ilişkisine dayandırmaktadır.

Özellikle üretici, tedarikçi ve ticari işletmeler bakımından alacağın hangi hukuki ilişkiden kaynaklandığının tespit edilmesi önemlidir.

Çek veya senede dayalı bir alacak söz konusuysa, kambiyo senedinin düzenlenme ve vade tarihleri, temel borç ilişkisi ve konkordato mühletinin başlangıcı birlikte değerlendirilmelidir.

Cari hesap alacaklarında ise faturalar, teslim belgeleri, ticari defterler, hesap ekstreleri ve mutabakat kayıtları alacağın ispatı bakımından önem taşır.

Alacağın daha önce icra takibine konu edilmiş olması da konkordato komiserliğine bildirim gerekliliğinin değerlendirilmesini ortadan kaldırmaz.

Bunun yanında rehinli alacaklar, adi alacaklar ve imtiyazlı alacaklar aynı hukuki rejime tabi değildir.

Bu nedenle konkordato ilan eden şirketten alacağı bulunan kişilerin, yalnızca alacak tutarını değil, alacağın doğum tarihini, hukuki niteliğini ve teminat durumunu da değerlendirmesi gerekir.

10. Konkordato Sürecinde Alacaklıların Haklarını Koruması Neden Önemlidir?

Konkordato, borçlu şirketin mali durumunu yeniden yapılandırmasına imkân sağlayan bir hukuki mekanizma olmakla birlikte, alacaklıların menfaatlerini de doğrudan etkiler.

Bu süreçte alacaklıların haklarını koruyabilmeleri için konkordato ilanlarını takip etmeleri, alacaklarını doğru şekilde bildirmeleri, borçlu şirketin beyanlarını incelemeleri ve gerektiğinde kanuni başvuru yollarını kullanmaları önem taşır.

Özellikle 15 günlük alacak bildirim süresi, alacaklılar toplantısı, çekişmeli alacaklar ve konkordatonun tasdiki aşamalarında yapılacak işlemler, alacağın konkordato sürecindeki durumunu doğrudan etkileyebilir.

Alacak bildiriminin süresinde yapılmaması alacağı kendiliğinden ortadan kaldırmasa da alacaklının konkordato müzakerelerine katılımı ve oy hakkı bakımından önemli sonuçlar doğurabilir.

Bu nedenle konkordato sürecinde alacaklıların hukuki durumunun, alacağın niteliği ve somut dosyanın özellikleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.

Demireller Hukuk, Aydın, Nazilli ve İzmir bölgesinde faaliyet gösteren şirketler, ticari işletmeler, üreticiler ve alacaklılar bakımından konkordato alacak bildirimi, konkordato komiserliğine başvuru, çekişmeli alacaklar, ticari alacakların tahsili ve konkordato sürecinde alacaklı haklarının korunması konularında hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır.